Półwysep Westerplatte, położony nieopodal Gdańska, kryje w sobie wiele historycznych momentów. Najbardziej znany jest z bohaterskiej obrony podczas II wojny światowej, jednak nie można zapominać o czasach, gdy był popularnym kurortem. Kompleksy wypoczynkowe, restauracje, łaźnie, parki – to był szczęśliwy i beztroski okres zarówno dla półwyspu, jak i jego gości. Choć kurort nie miał długiej historii, była ona bogata w wydarzenia i wrażenia, pisze portal igdansk.com.
Historia miejsca
Choć kurort na półwyspie Westerplatte zaczął powstawać na początku XIX wieku, a największą popularność zdobył pod koniec tegoż stulecia, to historia tego miejsca sięga znacznie dalej i trwała dłużej niż sama baza wypoczynkowa.
Półwysep Westerplatte to twór zarówno natury, jak i człowieka. Powstał w wyniku nanoszenia piasku i mułu u ujścia rzeki Wisły. W XVII wieku pojawiły się dwa piaszczyste wyspy, które z czasem zaczęły się rozrastać. Jedną z nich było Westerplatte, które pod wpływem czynników naturalnych oraz ludzkiej ingerencji połączyło się z sąsiednią wyspą Ost Platte i stało się półwyspem. Najbardziej znanym okresem historycznym związanym z tym miejscem jest II wojna światowa. Historia ma jednak charakter cykliczny, dlatego początek i koniec dawnej chwały półwyspu mają pewne wspólne cechy, a chodzi tu o jego militarne przeznaczenie. Już w 1734 roku służył jako obóz dla wojsk francuskich, w 1772 roku powstała tam placówka celna, a później zaczęto budować umocnienia. Choć większa część historii Westerplatte jest związana z tematyką wojskową, to znacznie ciekawsze było życie półwyspu w czasach funkcjonowania kurortu.
Nowe życie półwyspu rozpoczęło się za sprawą Martina Krügera, który w 1829 roku kupił tam 16 działek. Krüger, jako kapitan, nie mógł nie zauważyć atrakcyjności tego terenu. Już w 1835 roku otworzył na Westerplatte łaźnię i restaurację, a w 1839 roku półwysep zamienił się w prawdziwy kurort. Nawet w tak beztroskim okresie obok obiektów gastronomicznych, budynków i łaźni znajdowały się forty, umocnienia i inne obiekty wojskowe. Kurort stopniowo rozrastał się o nowe restauracje, aleje i strefy wypoczynku. Miejsce to było znane, ale szczyt swojej sławy osiągnęło dopiero w 1881 roku, gdy zarządzanie przejęła spółka „Wisła”. Infrastruktura półwyspu była imponująca. Ludzie chętnie spędzali czas w kurorcie, a Westerplatte nieustannie zadziwiało odwiedzających. Jednakże, jak nagle pojawił się kurort na półwyspie, tak samo niespodziewanie zniknął. W 1914 roku sztorm zniszczył wiele budynków na Westerplatte. Choć część udało się odbudować, miejsce to przeżywało swoje ostatnie chwile. W 1924 roku teren półwyspu został przekazany na potrzeby Wojskowej Składnicy Tranzytowej.
Następny rozdział historii Westerplatte jest związany z początkiem II wojny światowej. 1 września 1939 roku teren ten został zaatakowany przez niemiecki pancernik „Schleswig-Holstein”. Dla polskich żołnierzy atak był zaskoczeniem, jednak nie przeszkodziło to w okazaniu męstwa i wytrwałości w walce z wrogiem, co zostało uwiecznione na półwyspie.
Wypoczynek w kurorcie
W najlepszych latach funkcjonowania kurortu odwiedzało go około 3000 osób w dni powszednie, a w weekendy liczba ta sięgała 5000. W 1886 roku Westerplatte stało się miejscem wypoczynku dla 100 tysięcy turystów, a przed wybuchem I wojny światowej liczba ta osiągnęła 120 tysięcy. Odwiedzający mogli zapomnieć o codziennych troskach i w pełni cieszyć się wypoczynkiem. Wówczas największymi problemami kurortu były drobne nieporozumienia i lokalne plotki. Co jednak sprawiło, że Westerplatte stało się tak popularnym miejscem?
Przede wszystkim wyróżniała się dobrze rozwinięta infrastruktura. Każdy, kto odwiedzał kurort, mógł liczyć na doskonały wypoczynek z wszelkimi wygodami. Goście mieli do wyboru różnorodne miejsca zakwaterowania, od willi, przez hotele, po letnie domki. Dotarcie do kurortu nie było trudne, ponieważ właściciele zadbali o odpowiednią komunikację. 4 lipca 1884 roku otwarto połączenie promowe między Westerplatte a Gdańskiem. Statki odpływały co pół godziny, a goście mieli możliwość wyboru między podróżą pociągiem lub tramwajem. W lipcu 1888 roku kurort został zelektryfikowany, co oznaczało oświetlenie parków, alejek, placów zabaw i innych obiektów lampami elektrycznymi. Wiele gdańskich sklepów otworzyło swoje filie na półwyspie, a sezon wypoczynkowy został wydłużony – zamiast trwać od początku kwietnia do końca września, turyści mogli cieszyć się wypoczynkiem przez cały rok.
Program rozrywkowy kurortu był pełen atrakcji dla całych rodzin. Goście mogli korzystać z basenów, łaźni, spacerować malowniczymi alejkami i parkami, smacznie zjeść w restauracjach oraz odpocząć w ogrodach willi. Odwiedzających zachwycała niesamowita przyroda, piękne kwiaty, drzewa i molo, którym chętnie spacerowali. Goście mogli cieszyć się koncertami orkiestry, występami muzycznymi, fajerwerkami i iluminacjami. Westerplatte potrafiło zaspokoić najbardziej wyszukane gusta, oferując wszystko, czego potrzeba do udanego wypoczynku: smaczne jedzenie, ciche spacery, zajęcia sportowe, pływanie, wieczorne programy rozrywkowe i wiele innych atrakcji, które zdobyły serca odwiedzających.
Jednym z najważniejszych punktów w ofercie półwyspu były jednak zabiegi lecznicze. Do Westerplatte przyjeżdżali, aby leczyć anemię, reumatyzm, schorzenia ginekologiczne i inne dolegliwości. Goście korzystali z kąpieli morskich, błotnych, siarczanowych i solankowych. Chodzili na gimnastykę leczniczą i pili wody mineralne. To wszystko, w połączeniu z kojącą atmosferą, pomagało poprawić samopoczucie wszystkich chętnych.
Ostatni budynek Westerplatte
Chociaż wygląd Westerplatte przypomina głównie o działaniach wojennych, to niewiele pozostało śladów po istnieniu tamtejszego kurortu. Jednym z takich śladów jest budynek znajdujący się w gdańskiej dzielnicy Oliwa, przy ulicy Stanisława Witkiewicza 1a. To właśnie tam stoi ostatni budynek, który przypomina o dawnym życiu kurortu na Westerplatte. Trudno go nie zauważyć, ponieważ swoim wyglądem przenosi każdego, kto na niego spojrzy, w zupełnie inną epokę. Wśród wysokich budynków Trójmiasta i nowoczesnej zabudowy, ten dom przypomina o beztroskich dniach kuracjuszy.
Chodzi o dwupiętrowy budynek poczekalni, który niegdyś przyjmował pasażerów podróżujących z półwyspu do Gdańska lub innych popularnych kurortów. W czasach rozkwitu kurortu większość budynków na Westerplatte była zajmowana przez tymczasowych gości, wynajmujących pokoje, ale w ostatnich latach istnienia kurortu nieruchomości zaczęto wykupywać. Jednym z takich nabywców był Johannes Dingler, który zakupił budynek poczekalni na półwyspie. Gdy kurort podupadł, a mieszkańców poproszono o przeniesienie się do miasta, Dingler zdecydował się przenieść swoją własność do Gdańska.
I tak w 1926 roku budynek poczekalni kurortu Westerplatte został ponownie złożony w Oliwie. Na nowym miejscu stanął ten sam budynek, który wcześniej znajdował się na półwyspie. Konstrukcję udało się łatwo rozłożyć, przenieść i złożyć na nowo. Właściciel mieszkał w nim, a także wynajmował pokoje polskim urzędnikom. Johannes Dingler, nieświadomy możliwej wartości historycznej budynku, zachował ważną część historii półwyspu. Każdy, kto zna historię dawnego kurortu, może dotknąć przeszłości w samym sercu Gdańska. Ci zaś, którzy nie zdawali sobie sprawy z istnienia takiego rozdziału w historii półwyspu, mają okazję poznać inne oblicze Westerplatte.
Współczesność
Pomimo bogatej historii Westerplatte, w pamięci ludzi miejsce to pozostaje przede wszystkim symbolem niezłomności narodu polskiego. To właśnie tutaj, podczas II wojny światowej, polscy żołnierze bohatersko bronili się przed niemiecką agresją. Dziś całe Westerplatte jest poświęcone upamiętnieniu tych wydarzeń. W 1966 roku odsłonięto pierwsze pomniki upamiętniające obrońców Westerplatte: „Obrońcom Wybrzeża” oraz „Nigdy więcej wojny”. Od tego czasu mieszkańcy Gdańska realizują coraz więcej projektów związanych z tym miejscem i mają równie wiele planów na przyszłość.
Muzeum Gdańska zaprasza wszystkich na wycieczki po półwyspie. Pracownicy dbają o pamięć tamtych tragicznych wydarzeń, starając się zainteresować odwiedzających. W 2018 roku najważniejszym projektem była multimedialna wystawa „Światłocienie”, a w 2019 roku dużą popularność zdobyła gra planszowa „Westerplatte”. Odwiedzający mogą zwiedzić wieżę widokową, „Fort”, wartownię nr 1 i nr 3, cmentarz obrońców oraz inne miejsca, z których każde skrywa część historii. Wycieczki są prowadzone w wielu językach, co czyni Westerplatte jeszcze bardziej dostępnym. Z Gdańska na półwysep można dostać się samochodem lub komunikacją miejską.
