Piotr Augustyniak to wybitny polski intelektualista, filozof, eseista i dramaturg, którego poglądy przeszły radykalną transformację. W swoich pracach głęboko bada antropologię filozoficzną, koncentrując się na ostrej krytyce chrześcijaństwa i analizie współczesności. Na igdansk.com przedstawiamy sylwetkę autora licznych esejów, podcastów i sztuk teatralnych, który proponuje radykalne i erudycyjne interpretacje klasycznych idei.
Kształtowanie się poglądów
Piotr Augustyniak urodził się i wychował w Gdańsku, gdzie katolicyzm był nie tylko wiarą, ale wręcz kulturowym powietrzem, którym oddychało miasto i cała Polska. Religia stanowiła naturalną część jego codzienności i rodzinnego wychowania.
Jednak, nawet w głęboko katolickim środowisku, w Augustyniaku szybko zrodził się wewnętrzny dysonans. We wspomnieniach mówi o odczuwaniu wewnętrznych barier — swoistej kulturowej rezerwy, która nie pozwalała mu w pełni zaabsorbować kościelnych dogmatów i reguł. To dlatego, jak sam twierdzi, nigdy nie stał się „pełnoprawnym katolikiem”. Ta sprzeczność — życie w kulturze religijnej przy jednoczesnej niezdolności do jej całkowitej akceptacji — stała się pierwszym impulsem, który wyznaczył kierunek jego późniejszych poszukiwań filozoficznych.
Po ukończeniu gdańskiego Liceum im. Mikołaja Kopernika, Augustyniak spróbował swoich sił na medycynie. Przez rok studiował na Gdańskim Uniwersytecie Medycznym. Szybko jednak uświadomił sobie, że naukowa precyzja nie zaspokajała jego narastającej duchowej i intelektualnej potrzeby. Ten okres przejściowy, pomiędzy naukowymi zainteresowaniami a pytaniami egzystencjalnymi, stał się gruntem dla najbardziej radykalnej decyzji życiowej Augustyniaka: wstąpienia do zakonu.
Życie zakonne
W 2000 roku, porzucając studia medyczne, Piotr Augustyniak wstąpił do Zakonu Dominikanów — wspólnoty znanej z wielowiekowej tradycji intelektualnej i nacisku na filozofię. Wspomina, że nie miał wątpliwości i świadomie został zakonnikiem. Dla młodego filozofa był to krok radykalny, lecz logiczny: dominikańskie środowisko łączyło duchowość z myśleniem, co wydawało mu się idealną przestrzenią do poszukiwania prawdy.
Lata spędzone w Zakonie Dominikanów były czasem całkowitego zanurzenia w filozofię, teologię i praktyki mistyczne. Był to okres, gdy wiara wydawała się nie tylko przekonaniem, lecz sposobem istnienia. Augustyniak mówił o tamtym czasie jako o stanie radykalnego zaufania, wręcz entuzjazmu. Postrzegał religię jako najuczciwszą odpowiedź na ludzkie pytania o sens życia i wolność.
Dominikanie pociągali go nie rytuałami, lecz właśnie intelektualną otwartością. Czytał niemieckiego teologa Mistrza Eckharta, poznawał tradycję mistyki chrześcijańskiej, rozwijając erudycję, którą później przekształcił w narzędzie do krytyki Kościoła.
Jednocześnie życie za murami klasztoru zaczęło rodzić wewnętrzne napięcie. Najpierw było to słabe poczucie dyskomfortu, a z czasem — wyraźna świadomość, że wybrany sposób istnienia nie daje wyczerpującej odpowiedzi na pytania o sens życia. Wątpliwości nie zniszczyły wiary Augustyniaka, lecz zmieniły jej charakter. Ukazały, że duchowość można postrzegać nie przez pryzmat instytucji i obrzędów, ale poprzez osobiste doświadczenie, wolność i własne myślenie. Właśnie wtedy rozpoczął się jego wewnętrzny przełom, który ostatecznie doprowadził do decyzji o opuszczeniu klasztoru.
Zwrot w myśleniu
W 2005 roku Piotr Augustyniak opuścił zakon. Ten krok stał się dla niego zwrotem ku zupełnie nowemu sposobowi myślenia. Filozof odrzucił gotowe odpowiedzi, które wcześniej dawał katolicyzm, i zaczął budować własne podejście do duchowości. Przestały być dla niego istotne religijne zasady i autorytety. Na pierwszy plan wysunęły się za to:
- intelektualna wolność;
- alternatywne myślenie;
- poszukiwanie sensu życia poza granicami dogmatów.
Wiara Piotra Augustyniaka, która niegdyś wydawała się mocna i jedyna słuszna, stopniowo przekształciła się w drogę filozoficzną. Zaczął krytycznie przyglądać się systemowi kościelnemu i dostrzegł w nim mechanizmy kontroli i zależności, które nie pozwalają człowiekowi myśleć samodzielnie. Ta zmiana poglądów stała się drogą od surowej religijności do otwartego poszukiwania filozoficznego.
W 2004 roku Piotr Augustyniak ukończył filozofię na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie, w 2007 r. uzyskał stopień doktora, a w 2014 r. doktora habilitowanego. Pracował na Katedrze Filozofii Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie, którą kierował w latach 2020–2024.
W 2021 roku Augustyniak wystąpił z Kościoła katolickiego. Prowadzi podcasty filozoficzne: od 2022 roku wraz z muzykiem Markiem Pospieszalskim – Kairos, a od 2025 roku – Kawa z filozofem. Augustyniak tworzy i kuruje także projekty kulturalne, wśród których są:
- Sztuka myślenia;
- Bezradność filozofa;
- Myślnik. Jazz – filozofia – stand-up;
- Festiwal Schopenhauera.
Książki Augustyniaka
Piotr Augustyniak wydał 8 książek w latach 2009–2025. Każda z nich jest wyraźnym odzwierciedleniem jego filozoficznej i osobistej transformacji — od poszukiwań mistycznych do otwartej akceptacji życia bez nadprzyrodzonego Boga.
Literacka droga filozofa rozpoczęła się w 2009 roku książką Inna Boskość. W niej autor, będąc jeszcze pod wpływem okresu dominikańskiego, rozważał idee Eckharta i Nietzschego, próbując nakreślić pojęcie innej boskości. W 2013 roku rozwinął ten temat w książce Istnienie jest Bogiem, ja jest grzehem, która stała się swoistą wędrówką po świecie średniowiecznej mistyki.
W 2015 roku nastąpiła wyraźna zmiana w twórczości Augustyniaka. Ukazała się jego książka Homo polacus — ostre i bezkompromisowe studium polskiej tożsamości i jej ścisłego związku z religią. Ta praca stała się jego pierwszym wielkim bestsellerem i uczyniła filozofa rozpoznawalnym daleko poza środowiskiem akademickim.
Później Augustyniak przeszedł do tematów egzystencjalnych. W 2016 roku ukazała się książka Aporetyczna nieśmiertelność, w której autor reinterpretował platońskiego „Fedona” przez pryzmat współczesnego doświadczenia.
W 2017 roku Augustyniak wydał Trans — monografię o Cezarym Wodzińskim. W pracy tej połączył filozofię z analizą literacką, ukazując wpływ twórczości Wodzińskiego na współczesną humanistykę.
W 2019 roku filozof ponownie zwrócił się ku polskiemu kontekstowi i zaprezentował książkę Wyspiański. Burzenie polskiego kościoła. Bada w niej antyreligijny protest w teatrze, opisując, jak twórczość Stanisława Wyspiańskiego stała się wyzwaniem dla utartych wyobrażeń religijnych i otworzyła nową przestrzeń dla krytycznego myślenia.
Największą falę dyskusji wywołała książka Jezus Niechrystus, wydana w 2021 roku. Piotr Augustyniak zaproponował w niej prowokacyjną interpretację postaci Jezusa — nie jako kościelnego Chrystusa, lecz jako radykalnego krytyka instytucji. Dzięki tej pracy zyskał reputację filozofa otwarcie kwestionującego utrwalone dogmaty.
Kulminacją drogi twórczej Augustyniaka stała się książka Boga nie ma, jest życie, wydana w 2025 roku. Ten filozoficzno-autobiograficzny manifest podsumowuje duchowe poszukiwania gdańskiego myśliciela. Augustyniak stwierdza, że sacrum leży nie w obrazie Boga, ale w samej życiowej sile bytu, którą odkrył po opuszczeniu zakonu. Książka symbolizuje jego przejście od wiary religijnej do pełnej filozoficznej autonomii i samodzielnego osądu życia.
Piotr Augustyniak to intelektualny prowokator, który wyprowadza krytyczny cios w tradycyjną metafizykę i bez strachu dokonuje wiwisekcji chrześcijaństwa, zanurzając się w antropologię filozoficzną i analizując współczesne procesy kulturowe. Jego myśli zawsze brzmią radykalnie i świeżo, zmuszając do rewizji ugruntowanych światopoglądów.