Historia wielkich miast zapisana jest nie tylko w architekturze, nazwach ulic czy biografiach wybitnych postaci, ale także w nauce. Rozwój medycyny stanowi kluczowy wyznacznik cywilizowanego społeczeństwa. W portowym i wielokulturowym Gdańsku pierwsze szpitale zaczęły powstawać już w XV wieku. Opieka nad chorymi w tym mieście ewoluowała od skromnych przytułków aż po nowoczesne placówki, które niosą pomoc pacjentom od stuleci. Gdańska chirurgia kształtowała się jako odrębna dziedzina na styku potrzeb miejskich oraz prężnego rozwoju edukacji, pisze portal igdansk.com.
Szpitale i chirurgia w dawnym Gdańsku
Pierwsze gdańskie szpitale przypominały raczej przytułki dla ubogich, starców i osób niezdolnych do pracy. Placówka medyczna w bardziej współczesnym znaczeniu powstała na przełomie XV i XVI wieku w pobliżu dzisiejszej ulicy Dyrekcyjnej. W XVII wieku przekształcono ją w szpital miejski, dysponujący 15 salami i salą operacyjną, a w 1755 roku otwarto tam własną aptekę.
Rocznie gdański szpital miejski przyjmował od 600 do 800 pacjentów. Placówka funkcjonowała do 1911 roku, kiedy to w mieście otwarto nowoczesny kompleks szpitalny.
Dynamiczny rozwój chirurgii w Gdańsku był możliwy dzięki wysokiemu poziomowi edukacji. Studenci medycyny zgłębiali anatomię i fizjologię w Gimnazjum Akademickim na wydziale nauk przyrodniczych, utworzonym w 1580 roku. Wkrótce w mieście powstał niezależny wydział medyczny. Zaledwie dwa lata później doszło do wydarzenia sensacyjnego w skali światowej – lekarz i profesor Joachim Oelhaf przeprowadził jedną z pierwszych publicznych sekcji zwłok. Był to milowy krok dla chirurgii, pozwalający na dogłębne poznanie ludzkiej anatomii. Ogromny wpływ na kształcenie przyszłych medyków miały podręczniki Johanna Adama Kulmusa – „Examen der chirurgischen Lehrlinge” oraz „Tabulae anatomicae”. Kulmus był cenionym anatomem, przyrodnikiem i profesorem gdańskiego Gimnazjum Akademickiego.
Wiedza i umiejętności gdańskich adeptów medycyny w niczym nie ustępowały zachodnioeuropejskim standardom. W XVII wieku do Gdańska przyjeżdżali na praktyki studenci ze Skandynawii, Holandii i Francji. Mogli się tu nauczyć nie tylko opatrywania ran czy nastawiania złamań, ale także uczestniczyć w skomplikowanych operacjach, takich jak trepanacje czaszki czy usuwanie guzów. Źródła historyczne potwierdzają, że już w 1788 roku w Gdańsku przeprowadzano amputacje kończyn oraz operacje usunięcia gruczołów piersiowych.
Gdańska chirurgia w XIX i XX wieku
Druga połowa XIX wieku przyniosła w Gdańsku narodziny prywatnych klinik. W 1852 roku powstał katolicki Szpital Najświętszej Marii Panny, a w 1857 roku Szpital Ewangelicki Diakonis. Pod koniec stulecia szpital Mariacki został znacznie rozbudowany. Nowe skrzydło chirurgiczne powstało pod okiem Paula Schrötera, późniejszego ordynatora. Na parterze oddziału mieściły się sale dla kobiet oraz sala operacyjna, natomiast piętro przeznaczono dla mężczyzn. W okresie międzywojennym oddział ten zmodernizowano, tworząc nowoczesny kompleks medyczny z ambulatorium, laboratorium i pracownią rentgenowską, przyciągający pacjentów z całego regionu.
Kluczową rolę odegrał również szpital sióstr diakonis, założony przez protestancką wspólnotę charytatywną. Podczas II wojny światowej pełnił on funkcję lazaretu dla rannych żołnierzy. Mimo dotkliwych zniszczeń wojennych, już w 1945 roku placówka wznowiła działalność, niosąc pomoc pacjentom na oddziałach chirurgicznym, internistycznym i ginekologicznym.