Pamiętacie, jak w powieści Raya Bradbury’ego „451° Fahrenheita” ludzkość walczyła z problemami społecznymi poprzez niszczenie książek? Nie czytasz, to nie myślisz, a więc i problemów nie ma. W rezultacie taki eksperyment społeczny nie przyniósł niczego dobrego, wręcz przeciwnie – wszystko skończyło się wielką katastrofą. Chociaż to tylko utopia, to jednak zawiera ziarno prawdy. Ludzkość, która przestaje czytać, przestaje myśleć, świat zmienia się w społeczeństwo konsumpcyjne, gdzie wystarczy medialna rozrywka, aby wypełnić wolny czas i nie pozostawić ani chwili na refleksję. Coraz bardziej zbliżamy się do granicy takiej egzystencji, ale zawsze znajdą się ludzie jak Guy Montag i Clarisse, którzy kochają czytać, czerpią przyjemność z procesu czytania i nie przestają myśleć, nawet jeśli jest to sprzeczne z ogólnie przyjętą opinią społeczną, pisze portal igdansk.com.
Czytanie jako trend
Pomimo ogromnych możliwości, jakie współczesny człowiek ma w zakresie czytania, większość ludzi woli oglądać krótkie filmy wideo lub przeglądać media społecznościowe. Jednak nie wszystko jest tak smutne. Według najnowszych badań socjologów, liczba osób czytających stopniowo zaczyna się zwiększać. To dobry trend. Na przykład w ciągu 20 lat XXI wieku liczba miłośników czytania wzrosła o 23%. Wydawcy również muszą się zmieniać, aby nie stracić, a wręcz przeciwnie, zwiększyć armię zwolenników, badając preferencje czytelnicze i podążając za modą. Zmieniają się również biblioteki, które już nie są tylko miejscem, gdzie można na jakiś czas wypożyczyć książkę do czytania. Teraz to potężne huby edukacyjne, gdzie można porozmawiać z osobami o podobnych zainteresowaniach, omówić przy filiżance kawy przeczytaną książkę, zagrać w szachy, posłuchać autorskiej prezentacji nowej książki, znaleźć przyjaciół lub po prostu pogawędzić. Gdańsk aktywnie wykorzystuje wszystkie wyżej wymienione sposoby, aby zachęcić mieszkańców do czytania. W mieście znajduje się kilka bibliotek, które mogą zaoferować książki na każdy gust i gatunek, a także szeroki wachlarz dodatkowych usług.
Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna
To największa biblioteka w Gdańsku. Posiada ogromny zbiór książek oraz potężne archiwum prasy współczesnej i z XX wieku. Aby ułatwić poszukiwanie potrzebnych informacji, niemal całe archiwum zostało zdigitalizowane. W bibliotece znajduje się duża czytelnia, która często służy do spotkań autorskich i warsztatów. Kierownictwo rozumie, jak ważne jest czytanie dla dzieci, dlatego oprócz działu dla młodych czytelników biblioteka często organizuje różnorodne wydarzenia i projekty, takie jak „Zostań autorem” czy „Stwórz własną książkę”. Często organizowane są również zajęcia arteterapeutyczne, a nawet lekcje językowe.
Dla dorosłych także organizowane są różnorodne wydarzenia: od klubów czytelniczych po zajęcia jogi czy wspólne medytacje.
Biblioteka Gdańska Polskiej Akademii Nauk
Stara biblioteka o ciekawej historii. Powstała w 1596 roku i mieściła się w Gimnazjum Akademickim. Później została przeniesiona do kościoła św. Jakuba. W ciągu wieków swojego istnienia biblioteka kilkakrotnie zmieniała swoje miejsce i nazwę. Jednak jedno pozostało niezmienne – przez cały czas działalność pracowników biblioteki była skierowana na zbieranie prac, które dokumentowały osiągnięcia nauki i kultury w całej Europie. W zbiorach biblioteki znajdują się unikalne pisemne artefakty dotyczące Gdańska od czasów jego założenia aż po dzień dzisiejszy.
Biblioteka Uniwersytetu Gdańskiego
Ta uniwersytecka biblioteka ma charakter naukowy, przeznaczona jest do celów edukacyjnych dla wykładowców i studentów. Została założona w 1970 roku. Obecnie posiada sześć filii rozrzuconych po całym Trójmieście, które jednak funkcjonują jako całość. Zbiory liczą dziesiątki tysięcy monografii i prac naukowych o różnej tematyce. Biblioteka posiada również wersję elektroniczną, aby ułatwić dostęp odwiedzającym. Cechą szczególną Biblioteki Uniwersytetu Gdańskiego jest to, że jest ona dostępna nie tylko dla własnych studentów – każdy może korzystać z jej zbiorów.
Biblioteka Politechniki Gdańskiej
Naukowa instytucja stworzona na potrzeby pracowników naukowych i studentów Politechniki Gdańskiej. Posiada bogate zbiory książek i innych publikacji. Jest dostępna dla wszystkich zainteresowanych nauką. W bibliotece znajduje się duża czytelnia, w której można przeglądać rzadkie monografie. Wśród dodatkowych bezpłatnych usług są dostęp do internetu, kserokopiarki i komputery.
Biblioteka Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego
Specjalistyczna biblioteka medyczna, która zawiera wiele fachowych publikacji, w tym encyklopedie, podręczniki, czasopisma i inne materiały związane z medycyną. Posiada również wersję elektroniczną dostępną na stronie internetowej. Jest dostępna dla studentów i pracowników naukowych z dziedziny medycyny.
Oprócz dużych bibliotek naukowych, przy każdej szkole w Gdańsku znajdują się mniejsze biblioteki, które przyciągają miłośników książek.
Biblioteka Manhattanu
Tak, to gdańska biblioteka, nie amerykańska. Jest popularna wśród młodzieży. Oprócz popularnych spotkań i warsztatów, organizuje unikalne festiwale, takie jak festiwal komiksu – Gdańskie Spotkania Komiksowe GDAK i festiwal literatury kryminalnej – Criminal Affair. Biblioteka pełni również funkcję mediateki, ponieważ można tu nie tylko wypożyczyć tradycyjną książkę, ale także pobrać jej wersję elektroniczną, wypożyczyć film lub nagranie audio. Oprócz tradycyjnych usług abonenci mogą korzystać z komputerów, drukarek i skanerów, grać na konsolach do gier lub instrumentach muzycznych.
Ukraińska Biblioteka w Gdańsku
W mieście działa specjalistyczna ukraińska biblioteka. Chociaż została założona w latach 20. XXI wieku, jej zbiory liczą ponad 3000 egzemplarzy literatury w języku ukraińskim. Wśród książek znajdują się ciekawe publikacje na temat historii Ukrainy, klasyczna literatura oraz dzieła współczesnych autorów. Biblioteka jest przeznaczona dla ukraińskiej diaspory w regionie, dlatego uwzględnia potrzeby wszystkich grup wiekowych. W bibliotece coś dla siebie znajdzie zarówno maluch, który jeszcze nie umie czytać, jak i starsze osoby, którym pracownicy pomogą wybrać odpowiednią literaturę.
Przyszłość czytania
Polskim elitom udało się przekonać władze o konieczności rozwoju i inwestowania w biblioteki. Postawiono sprawę jasno: „Jeśli naród nie czyta, nie może być konkurencyjny w nowoczesnym, wysoko zaawansowanym technologicznie świecie”. I to zadziałało. Powstała specjalna grupa, która opracowała koncepcję rozwoju kultury czytelniczej w Polsce. Raport został zaprezentowany w ramach ogólnego planu rozwoju kraju „Polska 2030”. W programie opracowano i przedstawiono sposoby zachęcania młodzieży do edukacji i, w szczególności, do czytania. Jednym z projektów był „Biblioteka Plus”, który miał na celu modernizację i uzupełnienie zbiorów bibliotek.
Dzięki tym działaniom w ciągu kilku lat udało się przyciągnąć dużą liczbę osób do czytania i odwiedzania bibliotek. Według badań, biblioteki zajmują trzecie miejsce pod względem liczby odwiedzin, zaraz po domu i pracy lub szkole. Dziś biblioteka to miejsce komunikacji, nauki, wymiany doświadczeń, a nie tylko ciche czytelnie, gdzie mówi się szeptem.
Na koniec kilka liczb. Na początku XX wieku czytających Polaków było 34%, natomiast w latach 20. tego samego stulecia odsetek ten wzrósł do 61%. Inwestycje w biblioteki przyniosły więc wymierne rezultaty, co z pewnością pozytywnie wpłynie na ogólny rozwój kraju.