Szachy to jedna z najstarszych gier intelektualnych wszech czasów. I jeśli ktoś myśli, że szachy nie są już aktualne we współczesnym świecie, to bardzo się myli. Ta gra jest wyjątkowa i nieprzewidywalna. Na przykład, po pierwszych trzech zagraniach każdego z uczestników, istnieje ponad 9 milionów możliwych pozycji. Za pomocą szachów można zarobić dużo pieniędzy: pula nagród Mistrzostw Świata w Szachach wynosi 2 miliony euro. Jednak powszechnie wiadomo, że szachy to gra dla ludzi o mocnych nerwach i dużej samokontroli, ponieważ zdarzają się przypadki śmierci graczy podczas gry w szachy, w tym Iwana Groźnego i królowej Belgii Marii Henrietty. Szachy pomagają również rozwijać się intelektualnie i myśleć, a im wcześniej dziecko zostanie nauczone gry w szachy, tym większe ma szanse na odniesienie sukcesu w dorosłym życiu, informuje strona igdansk.com.
Gdańsk i szachy
Nie ma prawdziwych informacji o tym, kiedy szachy pojawiły się w Gdańsku. I nie ma w tym nic dziwnego. Jeśli wierzyć historykom, którzy twierdzą, że gra w szachy została wynaleziona w VI wieku, to pojawiła się ona w Gdańsku niedługo po powstaniu, ponieważ miasto, jako ważny ośrodek handlowy, miało bliskie relacje z wieloma różnymi kulturami. Istnieje zatem duże prawdopodobieństwo, że gra była znana w Gdańsku już w XII wieku. Wiadomo również, że gra była niezwykle popularna w czasach średniowiecza. Grali w nią wszyscy: kupcy i arystokraci, lokalni rzemieślnicy, a nawet duchowni, którym nie wolno było grać, ponieważ była to gra losowa. Mówi się, że składana szachownica została wynaleziona przez jednego z księży, który przebrał planszę za książkę, aby móc nosić ją ze sobą i nie narazić się na gniew starszych ojców.
Szachy w Gdańsku osiągnęły swój największy rozkwit w XIX wieku, kiedy to gra z prostej konfrontacji dwóch graczy przerodziła się w ogólnomiejskie turnieje szachowe. W tym czasie w Gdańsku pojawiły się kluby szachowe, ale nie każdy mógł do nich dołączyć, była to uprzywilejowana społeczność wybranych. Kluby uczyły gry dzieci elity, organizowały regularne turnieje i zawody. Zwykli mieszkańcy, którzy nie mogli do nich dołączyć, nie przejmowali się nierównościami klasowymi, po prostu organizowali własne kluby, w których również regularnie odbywały się turnieje, jeszcze bardziej widowiskowe ze względu na większą liczbę uczestników. Ponieważ nie było czasu na zastanawianie się nad jednym ruchem, bitwy szachowe mogły trwać nawet kilka dni.
Międzymiastowe bitwy szachowe
W późniejszym okresie, gdy w Gdańsku zostali już wyłonieni mistrzowie szachowi, zaczęto organizować turnieje między miastami. Wiadomo, że począwszy od 1923 roku regularnie odbywały się zawody szachowe pomiędzy Gdańskiem, Sopotem, Wrzeszczem i Oliwą. Jednak najbardziej fundamentalna dla Gdańska rywalizacja rozpoczęła się w 1935 roku, kiedy to zostały wprowadzone Szachowe Mistrzostwa Pomorza. W tym czasie do turnieju dołączyła Gdynia, która posiadała silnych szachistów, takich jak Tadeusz Woźniak. Już pierwsze derby były ciężkim pojedynkiem i po raz pierwszy gdańszczanie ponieśli porażkę – wygrali gospodarze, zawody odbyły się w Sopocie, z łącznym wynikiem 16:9, co było pierwszym przypadkiem, kiedy gdańscy szachiści trafili na silnego przeciwnika. Później mistrzostwa odbywały się corocznie, na przemian w każdym z uczestniczących miast. Dla Gdańska ważny był rewanż, ale gdańskim szachistom udało się wygrać dopiero w 1937 roku. Stało się to możliwe dzięki nowej gwieździe szachowej – Herbertowi Zukauowi, liderowi środowiska szachowego w przedwojennym Gdańsku.
Mistrzostwa Pomorza były ważnym wydarzeniem dla całego regionu, a temat szachów był poruszany we wszystkich gazetach i analizowany w radiu. Niestety, te niesamowite bitwy przerwała II wojna światowa.
Po wojnie Gdańsk stopniowo powrócił do gry w szachy.
Współcześni gdańscy arcymistrzowie
W dzisiejszych czasach szachy nie są reliktem przeszłości. W Gdańsku działa obecnie kilka klubów szachowych, które oferują lekcje szachów dla każdego, organizują turnieje i promują szachy wśród młodzieży. W Gdańsku odbywają się czasami międzynarodowe turnieje szachowe, zostały przywrócone Mistrzostwa Pomorza, a także wprowadzono Gdański Festiwal Szachowy, który jest otwarty zarówno dla profesjonalnych szachistów z rankingiem FIDE 1800, jak i zwykłych amatorów tej intelektualnej gry. Oprócz pucharu dla zwycięzcy, najlepsi gracze otrzymują nagrody pieniężne. Warto zauważyć, że takie turnieje przyciągają wielu uczestników, dlatego szachy pozostają bardzo popularną grą.
Bursztynowa szachownica
W 2020 roku Muzeum Bursztynu pozyskało szachownicę wykonaną ponad 300 lat temu w Gdańsku w warsztacie Michaela Redlina. Najprawdopodobniej kolekcja szachów została wykonana w 1690 roku na zamówienie jakiegoś szlachcica. Następnie trafiła do Amsterdamu i znalazła się w prywatnej kolekcji, która w 2015 roku została wystawiona na aukcji. Muzeum wiedziało o sprzedaży, ale nie miało funduszy na zakup tego miejskiego reliktu. Stało się jednak coś niesamowitego i 5 lat później kolekcja szachów została ponownie wystawiona na aukcję, a dzięki pomocy Unii Europejskiej i udanemu rozgłosowi prasowemu mieszkańcom miasta udało się zebrać niezbędne środki i ją odkupić. Od 2021 roku szachownica jest eksponowana w muzeum. To wydarzenie udowadnia, że pomimo starożytności gry, współczesnego szybkiego świata i intensywnego życia ludzi, gra pozostaje interesująca i aktualna.
