9 lutego 2026

Nie tylko piłka nożna: sport w Wolnym Mieście

Related

Lekarka związana z Gdańskiem: Urszula Mroczkiewicz

Gdańsk jest miastem, w którym urodziło się wiele osób...

Rozwój stomatologii w Gdańsku

Gdańsk, jako jedno z najstarszych miast w Polsce, może...

Kat-lekarz i leki na bazie wódki: na co chorowali i як leczyli się mieszkańcy dawnego Gdańska

Kiedy mieszkaniec dawnego Gdańska złamał rękę, nie szukał lekarza....

Wniosła ogromny wkład w medycynę Trójmiasta: historia Jadwigi Titz-Kosko

Tożsamość miasta tworzą nie tylko wielkie inwestycje czy przełomowe...

Share

Zawody sportowe zawsze były popularne w Wolnym Mieście. Mieszkańcy lubili brać udział w różnych turniejach, w których mogli wykazać się swoimi umiejętnościami fizycznymi. Oczywiście na pierwszym miejscu w Gdańsku była piłka nożna, ale zawody w innych dyscyplinach również cieszyły się popularnością, pisze igdansk.com.

Gedania Gdańsk

Pod koniec XIX wieku, dzięki angielskim żeglarzom, piłka nożna pojawiła się w Gdańsku. Pierwszy klub piłkarski w mieście, Fußball-Club (FC) Danzig (od 1905 roku pod nazwą BuEV Danzig), został założony 18 kwietnia 1903 roku. W lipcu tego samego roku rozegrał swój pierwszy mecz.  

Gdański Klub Sportowy Gedania 1922 został założony w 1922 roku. Jest najstarszym polskim klubem piłkarskim. Od samego początku istniała w nim sekcja piłki nożnej. W sezonie 2014/2015 klub występował w gdańskiej klasie okręgowej I, z której awansował do IV ligi. 

Polskie Towarzystwo Sportowe powstało w 1876 roku. Nosiło wówczas nazwę Ogniwo. 

W 1924 roku klub piłkarski przystąpił do Baltischer Rasen- und Wintersport-Verband (od 10 kwietnia 1927 roku pod nazwą Baltischer Sport-Verband). W latach 1934-1939 był zrzeszony w Deutscher Fußball-Bund i Gauliga Ostpreußen, gdzie grał w lidze Gauliga Danzig.

Początkowo sekcja piłki nożnej została uruchomiona w 1931 roku. Istniały także sekcje lekkoatletyczna, kolarska, motocyklowa, hokejowa i bokserska. Po zajęciu Gdańska przez hitlerowskie Niemcy zastrzelono prezesa Gedanii Henryka Kopieckiego oraz wiceprezesów Konrada Zdrojewskiego i Władysława Dębińskiego. Miejsce Gedanii w lidze zajęła reprezentacja jednostek Luftwaffe z Gdańska (SV Luftwaffe Danzig).

W 1939 roku Gedania została przyjęta do Pomorskiego Okręgowego Związku Piłki Nożnej i w sezonie 1939-1940 miała grać w klasie A. Dzień przed wybuchem II wojny światowej klub został zmuszony do zaprzestania działalności przez władze WM Gdańsk.

W 1945 r. drużyna ponownie zaczęła grać pod dotychczasową nazwą. Po początkowych sukcesach klub zaczął wędrować po niższych ligach piłkarskich, a później zmienił nazwę na CCS Gedania (Kolejowy Klub Sportowy).

W 1951 roku odbyły się mecze drużyn II ligi. W 2006 roku, w wyniku konfliktu z prezesem klubu, drużyna zaczęła przeżywać trudności i przestała istnieć. 

Gdański Klub Sportowy GEDANIA 1922 powstał na bazie sekcji piłki nożnej. Historyczna nazwa drużyny mogła być używana do czasu wybudowania nowego kompleksu przy alei Hallera.

BuEV

Niemiecki klub piłkarski z Gdańska działał w latach 1903-1945. Jego oficjalna nazwa brzmiała Fußball Club Danzig. 

Verein für Leibesübungen Danzig istniał pod tą nazwą od 1916 do 1930 roku. Później klub powrócił do nazwy BuEV. 

Drużyna brała również udział w rozgrywkach ligi regionalnej. Klubowi udało się również dotrzeć do finału pięć razy (1908, 1909, 1910, 1912, 1913), ale wygrał tylko raz (1912). Następnie drużyna zakwalifikowała się do mistrzostw Niemiec.

W 1933 roku Prusy stały się częścią Gauligi (Ostpreussen Group). W tym czasie była to najwyższa liga.    

Klub stał się częścią nowo utworzonej Gauligi (Ostpreussen Group), ówczesnej najwyższej ligi, i spędził w niej 7 sezonów. W sezonie 1937/1938 wygrał turniej grupowy w Gdańsku i wziął udział w finale Gauliga Ostpreußen, ale został pokonany przez MSV York-Boyen Insterburg. Od sezonu 1940/1941 grał w nowo utworzonej Gauliga Danzig-Westpreußen. W 1945 roku, w wyniku przyłączenia Gdańska do Polski, klub został zlikwidowany.

Wioślarstwo

Piłka nożna nie była jedyną rozrywką w tamtych czasach. W Wolnym Mieście działał również Polski Klub Wioślarski. Wioślarstwo było dość popularnym sportem w okresie międzywojennym, a więc w roku 1992 powstał klub. 

Inicjatywa miała na celu zjednoczenie polskich mieszkańców Gdańska. Społeczność pozytywnie zareagowała na tę decyzję i zgodziła się na utworzenie organizacji. Nazwano ją Klub Wioślarski w Gdańsku eV. Powołano ją na zebraniu założycielskim 8 maja 1922 roku. Zorganizowano je w siedzibie Dyrekcji Okręgowej Polskich Kolei Państwowych. 

W początkowym okresie klub wioślarski funkcjonował przy Komisariacie Generalnym RP. Klub zainaugurował działalność 9 sierpnia 1924 roku. Jego członkami byli głównie kupcy, urzędnicy i przemysłowcy. Łączna liczba członków wynosiła około 100 osób. W organizacji działała również sekcja kobieca. Członkowie polskiego AZS w Gdańsku korzystali ze sprzętu i przystani. Klub pozostał samodzielną organizacyjnie sekcją wioślarską AZS Gdańsk.

Nie mniej ważne od działalności sportowej było wzmacnianie przez klub więzi z Polonią i podkreślanie faktu, że w Gdańsku mieszkają i uprawiają sport Polacy. W tym celu klub zorganizował w mieście ogólnopolskie regaty propagandowe. Organizował także spływy wioślarskie rzekami „do morza” oraz gościł na swojej przystani zawodników z polskich klubów wioślarskich.

Istotną przeszkodą w funkcjonowaniu klubu okazały się niestabilne stosunki między senatem miasta a mieszkającymi tu Niemcami. Pod koniec lat 20. towarzystwa wioślarskie bojkotowały zawody organizowane przez polski klub. Następnie rozpoczęły się procesy sądowe. W 1932 r. klub stracił prawo do zajmowania przystani w Polskim Haku. Sąd zdecydował, że nie przyzna organizacji żadnego odszkodowania za wybudowane w tym miejscu budynki. Miało to poważne konsekwencje finansowe.

Polakom udało się ją jednak przejąć wiosną 1934 roku. W tym okresie miejscowi naziści utrudniali działalność organizacji. Często obrzucali kamieniami trenujących polskich wioślarzy i dopuszczali się aktów przemocy. Stopniowo stosunek niemieckiej większości do miejscowych stawał się coraz bardziej wrogi. W 1938 r. zawody musiały odbywać się pod ochroną policji, ponieważ sytuacja związana z wydarzeniami sportowymi w Wolnym Mieście stała się bardzo niebezpieczna.

Sytuacja zawodników klubu była dość trudna. W drugiej połowie lat trzydziestych pojawiły się poważne problemy w szkoleniu wioślarzy. Zdobywali oni punkty głównie w Gdańsku, Bydgoszczy i Grudziądzu. W latach 1936-1939 pojawiły się poważne utrudnienia dla uczestników rozgrywek. W konsekwencji nie wyjeżdżali oni na kolejne zawody. Znaczna liczba drużyn nie brała udziału w tych rozgrywkach lub nie zdobywała punktów w danym roku.

Prussia

W 1921 roku powstał kolejny klub piłkarski o nazwie Prussia. Grał on w lidze regionalnej Baltenverband. Drużyna trzykrotnie została mistrzem grupy Bezirk Danzig (1921, 1923, 1924), ale nigdy nie udało jej się wygrać rundy finałowej.

W latach trzydziestych Prussia wzięła udział w Pucharze Niemiec, ale nie przeszła dalej, gdyż została wyeliminowana na początkowym etapie. W sezonie 1939/1940 zespół powrócił do Gauliga Ostpreußen, ale był to jego ostatni sezon w tej lidze, gdyż od następnego sezonu przez kolejne 5 lat grał w nowo powstałej Gauliga Danzig-Westpreußen.

W drużynie nie było jednak perspektyw. W 1945 roku, w wyniku przyłączenia Gdańska do Polski, klub został rozwiązany.

....... . Copyright © Partial use of materials is allowed in the presence of a hyperlink to us.