{"id":14499,"date":"2024-07-30T21:53:54","date_gmt":"2024-07-30T19:53:54","guid":{"rendered":"https:\/\/igdansk.com\/?p=14499"},"modified":"2024-07-30T21:54:08","modified_gmt":"2024-07-30T19:54:08","slug":"jakie-byly-tradycje-noworoczne-w-gdansku-xx-wieku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/igdansk.com\/pl\/eternal-jakie-byly-tradycje-noworoczne-w-gdansku-xx-wieku","title":{"rendered":"Jakie by\u0142y tradycje noworoczne w Gda\u0144sku XX wieku?"},"content":{"rendered":"\n

Do XVI wieku w Polsce nie obchodzono Sylwestra. Natomiast wa\u017cnym \u015bwi\u0119tem dla katolik\u00f3w by\u0142o i nadal jest Bo\u017ce Narodzenie. Jednak wraz ze zreformowanym kalendarzem gregoria\u0144skim Polacy otrzymali osobne \u015bwi\u0119to, Sylwester. W tym artykule na igdansk.com<\/a> opowiemy wi\u0119cej o tradycjach noworocznych w Gda\u0144sku.<\/p>\n\n\n\n

Pocz\u0105tki \u015bwi\u0119towania<\/h2>\n\n\n\n

Sylwester po raz pierwszy obchodzony by\u0142 w Polsce jako osobne \u015bwi\u0119to w 1630 roku. Przez wiele lat \u015bwi\u0119to to nie by\u0142o niczym szczeg\u00f3lnym dla Polak\u00f3w.  Tego dnia mieszka\u0144cy Gda\u0144ska \u017cyczyli sobie zdrowia, spokoju i zgody. W XIX wieku zacz\u0119to wysy\u0142a\u0107 do siebie kartki z \u017cyczeniami. <\/p>\n\n\n\n

31 grudnia w Gda\u0144sku obchodzono Stary Nowy Rok. Tego dnia m\u0142odzi ludzie chodzili od domu do domu recytuj\u0105c poezj\u0119. Za ten specyficzny wyst\u0119p otrzymywali datki, kt\u00f3re przeznaczali na organizacj\u0119 uroczysto\u015bci. Zwyczajem by\u0142o zapraszanie na Sylwestra nie tylko krewnych, ale tak\u017ce s\u0105siad\u00f3w i znajomych. Na stole kr\u00f3lowa\u0142y potrawy mi\u0119sne i mocne trunki. Gda\u0144szczanie wierzyli, \u017ce przyniesie to pomy\u015blno\u015b\u0107 w nadchodz\u0105cym roku. Przed kolacj\u0105 gospodarz posypywa\u0142 pod\u0142og\u0119 grochem, \u017cycz\u0105c wszystkim szcz\u0119\u015bcia, zdrowia i dobrych zbior\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Sylwester w Gda\u0144sku by\u0142 magiczny. Ludzie wybiegali z dom\u00f3w, by podpali\u0107 snopy s\u0142omy, symbolizuj\u0105ce zmartwienia poprzedniego roku. W sylwestrow\u0105 noc wr\u00f3\u017cono tak\u017ce z gwiazd. Popularne by\u0142o r\u00f3wnie\u017c obserwowanie gwiazd. Je\u015bli niebo by\u0142o usiane gwiazdami, wr\u00f3\u017cy\u0142o to s\u0142oneczny rok. W Sylwestra dziewcz\u0119ta chcia\u0142y r\u00f3wnie\u017c wiedzie\u0107, kt\u00f3ra pierwsza znajdzie m\u0119\u017ca. Jedna z wr\u00f3\u017cbitek pos\u0142ugiwa\u0142a si\u0119 zwierz\u0119tami domowymi. Ka\u017cda dziewczyna przygotowywa\u0142a ko\u015bci dla psa, a w\u0142a\u015bcicielka ko\u015bci, kt\u00f3r\u0105 zjad\u0142 pies, mia\u0142a najwi\u0119ksze szanse na zam\u0105\u017cp\u00f3j\u015bcie. Powszechne by\u0142o r\u00f3wnie\u017c wlewanie wosku do wody, aby przepowiedzie\u0107 szcz\u0119\u015bcie w mi\u0142o\u015bci na podstawie jego kszta\u0142tu.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

1 stycznia<\/h2>\n\n\n\n

1 stycznia gda\u0144szczanie starali si\u0119 wstawa\u0107 bardzo wcze\u015bnie, aby obmy\u0107 si\u0119 zimn\u0105 wod\u0105, a na dno miski wrzucali srebrn\u0105 monet\u0119. Wierzono, \u017ce taki rytua\u0142 w dniu Nowego Roku pomo\u017ce zachowa\u0107 zdrowie i urod\u0119. W tym dniu wiele uwagi po\u015bwi\u0119cano dzia\u0142aniom, poniewa\u017c wierzono, \u017ce spos\u00f3b, w jaki sp\u0119dzasz nadchodz\u0105cy Nowy Rok, decyduje o tym, jak b\u0119dziesz \u017cy\u0142 przez ca\u0142y rok.<\/p>\n\n\n\n

W tym dniu wszyscy gromadzili si\u0119 r\u00f3wnie\u017c przy \u015bwi\u0105tecznym stole, kt\u00f3rego g\u0142\u00f3wnym atrybutem by\u0142o ciasto. Sylwestrowe s\u0142odycze mia\u0142y wyj\u0105tkowy kszta\u0142t i by\u0142y ozdobione figurkami zwierz\u0105t, ludzi i formowanymi ga\u0142\u0105zkami. Wszystko to mia\u0142o zapewni\u0107 szcz\u0119\u015bcie w nadchodz\u0105cym roku.  Ciasto gospodyni przygotowywa\u0142a sama, piek\u0142a te\u017c bu\u0142eczki i placki. Dbano o to, aby na stole znalaz\u0142 si\u0119 ca\u0142y kawa\u0142ek \u015bwie\u017cego chleba, kt\u00f3ry chroni\u0142 rodzin\u0119 przed bied\u0105 i g\u0142odem. Kolacja zawiera\u0142a r\u00f3wnie\u017c siekany groch i kapust\u0119, mi\u0119so, kie\u0142bas\u0119 i piwo. Dziewcz\u0119ta ubiera\u0142y si\u0119 w nowe stroje, kt\u00f3re mia\u0142y zapewni\u0107 powodzenie w mi\u0142o\u015bci. Czeka\u0142y te\u017c na odwiedziny kawaler\u00f3w i cz\u0119stowa\u0142y si\u0119 ciasteczkami w kszta\u0142cie zwierz\u0105tek.<\/p>\n\n\n\n

Na pocz\u0105tku XX wieku polska arystokracja w Gda\u0144sku organizowa\u0142a uroczyste bale sylwestrowe. Kobiety zak\u0142ada\u0142y luksusowe suknie, a m\u0119\u017cczy\u017ani stylowe garnitury. Go\u015bcie ta\u0144czyli do bia\u0142ego rana i wsp\u00f3lnie \u015bwi\u0119towali nadej\u015bcie Nowego Roku.<\/p>\n\n\n\n

Podczas obchod\u00f3w Nowego Roku \u0142atwo by\u0142o sta\u0107 si\u0119 ofiar\u0105 \u017cartownisi\u00f3w. Zazwyczaj psoty by\u0142y domen\u0105 m\u0142odych ludzi, a ich rodzaj zale\u017ca\u0142 od wyobra\u017ani. Zdarza\u0142o si\u0119, \u017ce kominy zatykano szk\u0142em, aby gospodyni nie rozpali\u0142a ognia w piecu w noc sylwestrow\u0105. Ch\u0142opcy, zazwyczaj kawalerowie,  cz\u0119sto wywozili wozy poza wie\u015b, a czasem stawiali je na dachach stod\u00f3\u0142.<\/p>\n\n\n\n

Tak wi\u0119c Sylwestrowi w XX wieku w Gda\u0144sku towarzyszy\u0142o wiele tradycji, a mieszka\u0144cy Wolnego Miasta skrupulatnie przestrzegali tych zwyczaj\u00f3w. W XXI wieku obchody Nowego Roku sta\u0142y si\u0119 bardziej nowoczesne, a niekt\u00f3re tradycje zanik\u0142y. Jednak to \u015bwi\u0119to nadal jest wa\u017cne dla Polak\u00f3w, zw\u0142aszcza dla m\u0142odych ludzi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Do XVI wieku w Polsce nie obchodzono Sylwestra. Natomiast wa\u017cnym \u015bwi\u0119tem dla katolik\u00f3w by\u0142o i nadal jest Bo\u017ce Narodzenie. Jednak wraz ze zreformowanym kalendarzem gregoria\u0144skim Polacy otrzymali osobne \u015bwi\u0119to, Sylwester. W tym artykule na igdansk.com opowiemy wi\u0119cej o tradycjach noworocznych w Gda\u0144sku. Pocz\u0105tki \u015bwi\u0119towania Sylwester po raz pierwszy obchodzony by\u0142 w Polsce jako osobne \u015bwi\u0119to […]<\/p>\n","protected":false},"author":318,"featured_media":14251,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4823],"tags":[6233,6232,5735,6226,6234,6230,5741,6231,6227,6228,6229,6235],"motype":[4828],"moformat":[88],"moimportance":[35],"class_list":{"0":"post-14499","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-innovator","8":"tag-1-stycznia","9":"tag-boze-narodzenie","10":"tag-historia-tradycji","11":"tag-jakie-byly-tradycje-noworoczne-w-gdansku-xx-wieku","12":"tag-nowoczesne-tradycje","13":"tag-poczatki-swietowania","14":"tag-stare-tradycje","15":"tag-sylwester","16":"tag-tradycje-noworoczne","17":"tag-tradycje-noworoczne-w-gdansku","18":"tag-tradycje-noworoczne-w-gdansku-xx-wieku","19":"tag-tradycje-z-przeszlosci","20":"motype-eternal","21":"moformat-copywriting","22":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatory"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/igdansk.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14499","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/igdansk.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/igdansk.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/igdansk.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/318"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/igdansk.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14499"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/igdansk.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14499\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14503,"href":"https:\/\/igdansk.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14499\/revisions\/14503"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/igdansk.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/14251"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/igdansk.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14499"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/igdansk.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14499"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/igdansk.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14499"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/igdansk.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=14499"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/igdansk.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=14499"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/igdansk.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=14499"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}